تلفن:09212799505      |      66890689 - 021

شنبه تا چهارشنبه 9-18، پنجشنبه 9-14

آداب و رسوم نوروز در آذربایجان از دیروز تا امروز

توضیحات

novruz-sufre

tonqal

نوروز با آداب و رسوم مخصوص به خودش با دیگر روزها فرق می کند این عید با تاریخ، فرهنگ و آداب و رسوم مردم کشور آذربایجان عجین شده است.

چیدن سفره نوروز (خنچه) نیز مخصوص اینجاست و با کشورهای دیگر فرق می کند چه در چهارشنبه سوری (چرشنبه آخشامی) و چه در روز اول عید (نوروز بایرامی).

چیزهایی که داخل سفره (خنچه) می گذارند عبارت است از: پلو، شکر پاره، شکر چوریی (نان قندی)، پاخلاوا (باقلوا) و دیگر شیرینیجات محلی و بومی شهرهای مختلف آذربایجان، کشمش، پسته، بادام، فندق، گردو (قز) و تخم مرغ رنگ شده و تزیین شده (بزنمیش و بویانمیش رنگ لی یومورتا) می باشد.

بنا به آداب و رسوم این کشور، هفت نوع غذایی را که با حرف S (سین) شروع می شوند را در سفره و به صورت نمادین می گذارند از جمله:

آب (Su)، شیر(Sud)، سمنو(Semani)، سنبل(Sunbul)، سینک (اسم نوعی ماهی)(Siyanek)، سوسیس (Sucuq) و ماست چکیده (Suzme).

در این کشور علاوه بر چهارشنبه سوری (آخیر چارشنبه) در شب عید نیز آتش (Tonqal) روشن می کنند.

در چهارشنبه آخر سال رسم براین است که هر خانواده به تعداد اعضای خانواده و به اسم تک تک آنها شمع روشن می کند.

به یتیمان و نیازمندان کمک می کنند و از مریضان عیادت می کنند و اعتقاد به این دارند که هدیه دادن وغذا دادن به نیازمندان را ثواب می دانند.

همچنین در آخرین چهارشنبه سال، دختران وپسران مجرد و دم بخت نیت می کنند و فال گوش می ایستند واولین حرفی که می شوند برای این که معلوم شود سر می گیرد یا نه آشکار می کنند تا گوینده این حرف، درستی این حرف را تایید نماید.

از دیگر رسم های این شب کلاه انداختن (پاپاخ اتماق) می باشد که صاحب خانه کلاه خود را پر از شیرنیجات محلی و سنتی می کند و دم در می گذارد و صاحب اصلی کلاه (قسمت هر کسی باشد)، کلاه را پیدا می کند و خوشحال می شود و می رود این رسم از قدیمی ترین آداب و رسوم می باشد.

آمادگی برای نوروز از شب یلدای کوچک (کیچیک چله) شروع می شود واز این روز به بعد همه در تدارک عید هستند.

از بازی های قدیمی که در روزهای نوروز قدیم اجرا می شد می توان به این بازی ها اشاره کرد : شمشیر بازی (Qilic Oynatmaq

کمربند بازی (Kemer Atmaq)، بند بازی(Kendirbaz)، قوچ بازی(Qocdoyushi) که در حال حاضر نیز بعضی از این بازی ها در شهرهای مختلف آذربایجان اجرا می شود.

عید بدون کسا و کچل(Kosa) ومشهدی عباد (مشتی عباد)   و باهار قیزی و اوغلی (دختر و پسر بهار) وشکر پاره (شیرینی مخصوص آذربایجان) و پاخلاوا (باقلوا) را نمی توان تصور کرد.

بنا به رسم قدیمی هم اکنون نیز در روزهای اول عید نوروز عده ای با پوشیدن لباس مخصوص شخصیت اینها را اجرا می کنند و در مکان های اجرای برنامه نوروز مثل: قیز قالاسی (قلعه دختر) و پارک بلوار (بلوار پارکی) در شهر باکو می گردند و با مردم و مسافران نوروزی و مخصوصا بچه ها حرف می زنند و شوخی می کنند و تخم مرغ می شکنند و عکس می گیرند. این کارناوال به مدت یک هفته در شهرهای مختلف آذربایجان به خصوص باکو، گنجه، شکی، نخجوان و لنکران اجرا میگردد.

گفته می شود که کائنات از چهار عنصر تشکیل شده است به نام های آب (Su)، آتش (Od)، باد(Yel-Kulak) و خاک (Topraq) که آخرین چهارشنبه سال را عید نوروز می نامند و جشن می گیرند.

اولین چهارشنبه سال را چهارشنبه آب (Su) می نامند. این بدین معنا است که در آستانه آمدن بهار، یخ رودخانه ها در حال آب شدن می باشد واین آب ها به رودهای دیگر نیز سرازیر می شوند وشروع به نمناک وخیس کردن خاک می کنند.

دومین چهارشنبه سال را چهارشنبه آتش (Od) می نامند وخورشید با تابش خود باعث گرم شدن زمین می شود و زمین را برای کاشت آماده می کند ورسم بر این است که در این چهارشنبه آتش (Tonqal) روشن می کنند و سفره عید (خنچه) می چینند.

سومین چهارشنبه سال را باد (Yel-Kulak) می نامند که در بعضی از مناطق و شهرهای آذربایجان مراسم مفصلی می گیرند. این اسم به این معنا می باشد که باد خاک را بازی می دهد. ( زنده شدن خاک) و بیدار کردن درختان از خواب زمستانی که در پاییز برگ هایش زرد شده و ریخته و جان دادن دوباره به طبیعت است.

آخرین و چهارمین چهارشنبه سال، خاک (Topraq) می باشد، که خاک با آب خیس می گردد و خورشید به آن می تابد و زمین را برای کشاورزی آماده می کند و اولین کاشت کشاورزان هم از این چهارشنبه شروع می شود و رسم می باشد که مادر بزرگ ها با خواندن شعر سمنو، گندم خیس می کنند و برای کاشتن سبزه شب عید آماده می شوند.

امروزه نوروز در کشور آذربایجان بسیار مفصل و با شکوه برگزار می شود و شباهت و نزدیکی سنت ها و آیین های نوروزی این کشور به نوروز ایران، بیش از دیگر کشورهای همسایه است.

برخی از آیین های نوروزی جمهوری آذربایجان از این قرارند:

در هفته پیش از نوروز جنب و جوش زیادی در شهر باکو به چشم می خورد. نرده ها و تیرهای چراغ برق را رنگ می کنند. میدان های شهر گلگاری می شود. جاهای مختلف شهر چراغانی می کنند و ماکت سبزه و سمنو درست می کنند. و اکثر مغازه ها و مراکز خرید و هتل ها و مکان های توریستی خنچه درست می کنند و در ورودی شهر و مکانها می چینند. و خلاصه این که همه جا بوی تازه گی و نو بودن می دهند.

از دیگر آیین های نوروزی این کشور، خانه تکانی قبل از فرا رسیدن نوروز می باشد. و دیگر سنت های آنان این است که چهار چهارشنبه قبل از عید را جشن مفصل می گیرند و آتش روشن می کنند و از روی آن می پرند. و یکی دیگر از این مراسم مربوط به چهارشنبه سوری، پاپاق آتماق می باشد. یا همان کلاه گردانی می باشد که اکثرا بنا به رسم پسرهای جوان در خانه های همسایگان و آشنایان را می زنند و آنها داخل کلاه شیرینی و باقلوا و شکر پاره و سیب و فندق می ریزند.

و در روز اول عید نیز رئیس جمهور در بولوار شهر یا ایچری شهر آغاز نوروز را به صورت رسمی اعلام می کند. و از این روز، جشن ها، فستیوال های موسیقی سنتی در قسمت های توریستی شهر و در دو نوبت صبح تا ظهر و ظهر تا عصر برگزار می شود.

و از کوچک تا بزرگ، لباس نو می پوشاند و در این مراسم ها شرکت می کنند. و در این محل مراسم، غذاهای محلی و انواع کباب ها طبخ می شود. و در غرفه هایی انواع صنایع دستی شهرهای باکو و شیرنیجات و مرباجات آن در معرض بازدید می گذارند.

همچنین در این مراسم غرفه های از کشورهای مثل جمهوری اسلامی ایران، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، تاتارستان و دیگر جمهوریهای خودمختار روسیه و سایر کشورهایی که نوروز را جشن میگیرند حضور به هم میرسانند.

هر ساله روز 21 مارچ (بیست و یکم مارس میلادی) را به عنوان روز اول عید نوروز نام گذاری می کنند و به مدت یک هفته تعطیل می باشد.

برای اولین بار بنا به پیشنهاد جمهوری آذربایجان، در نشست ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) ۲۱ ماه مارس مجمع عمومی سازمان ملل را به عنوان روز جهانی عید نوروز به رسمیت شناخت و آن را در تقویم رسمی خود جای داد.

جغرافیای عید نوروز با نام نوروز یا مشابه آن، سراسر کشورهای خاورمیانه، بالکان، قزاقستان، تاتارستان، در آسیای میانه چین غربی (ترکستان چین)، سودان، زنگبار، در آسیای کوچک سراسر قفقاز تا آستاراخان و نیز آمریکای شمالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان، نپال و تبت را شامل می‌شود.

منبع: وب سایت رسمی جمهوری آذربایجان

ترجمه: گروه اولدوز توریسم

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید