تمامی کالاها و خدمات این فروشگاه ، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مربوطه می باشند و فعالیت های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است .

رزرواسیون هتلهای تاپ

کارگزار تورهای آذربایجان

کلاسهای ارشد جهانگردی

پکیچ جغرافیا و صنعت توریسم

پکیچ ارشد مدیریت جهانگردی

شهرستان مهاباد - شهر فرهنگ های ترک و کرد و مراسم سنتی

اطلاعات توریستی آذربایجان

منطقه گردشگری آذربایجان
حوزه قفقاز جنوبی و منطقه شمال غرب
پایتخت جمهوری آذربایجان: شهر باکو
مرکز منطقه شمال غرب: شهر تبریز
پول رایج: مانات آذربایجان - تومان در شمالغرب
شهرها: اورمیه، اردبیل، زنجان، همدان، نخجوان و گنجه
bayram

اطلاعات عمومی

مهاباد در گذشته آبادي كوچك بوده و در سال 1038 هجري قمري شخصي به نام بوداق سلطان، در اواخر سلطنت شاه عباس اول، رياست ايل مكري را به دست گرفته و مركز خود را به مهاباد منتقل كرد. اين شخص آثاري نظير بردسور (پل سرخ) (1079 هجري قمري) و مزگوتي سور (مسجد سرخ) (1089 هجري قمري) از خود به يادگار گذاشته است. راجع به سابقه تاريخي و تاريخ ايجاد و احداث مهاباد اطلاع دقيقي در دست نيست. مسلم است كه بيش از 400 سال از عمر آن نمي گذرد، زيرا در هيچ يك از كتب معتبر، حتي شرفنامه (تأليف شرفخان تبليسي) كه در زمينه تاريخ گرد حدود 1007 هجري قمري نوشته شده اشاره‌اي به وجود مهاباد نشده است اما شهر قديمي و باستاني بنام درياز در نزديكي آن وجود داشته است. ولي امروزه از اين شهر باستاني جز خرابه‌هاي از بين رفته چيز ديگري به جاي نمانده است كه فقط دهي در نزديكي آن شهر به همان نام بوجود آمده است، مهاباد سابقاً ساوجبلاغ ناميده مي‌شد. مرآت البلدان ناصري مي‌نويسد: مسجد جامع ساوجبلاغ از بناهاي بداق سلطان بن شيرخان ابن شيخ حيدرخان مكري است كه حكومت مكري و ساوجبلاغ و غيره را داشته و اين مسجد را در سنه هزار و هشتاد و نه بنا نموده است و در شهريور 1314 نام اين شهر به مهاباد تبديل شد. دولتهاي عثماني و روسيه در اين شهر كنسولگري داشته‌اند. در سال 1914 كنسول روسيه در اين شهر كشته مي‌شود و در نتيجه به فرمان ژنرال گرچنكو مردم شهر قتل و عام مي‌شوند و قحطي بي سابقه‌اي در اين منطقه حكمفرما مي‌شود.

ويژگيهاي سياسي و اداري شهرستان مهاباد

شهرستان مهاباد در 119 كيلومتري مركز استان آذربايجان غربي و در بين شهرستانهاي نقده، اشنويه، سردشت، بوكان و مياندوآب قرارگرفته و از شمال به درياچه اروميه محدود مي‌گردد. اين شهرستان داراي 2 بخش بنامهاي مركزي و خليفان و داراي 5 دهستان است. بخش مركزي دهستانهاي آختاچي غربي، مكريان شرقي، مكريان غربي، بخش خليفان دهستانهاي كاني بازار و منكور شرقي را شامل مي‌شود.

ويژگيهاي جغرافياي طبيعي شهرستان مهاباد

شهرستان مهاباد با وسعت 583/2591 كيلومترمربع، حدود 04/7 درصد از سطح استاني را به خود اختصاص مي دهد. اين شهرستان در محدوده ارتفاعي 1000 تا بيش از 2500 متر قرار گرفته و شيب متوسط وزني آن 9 درصد محاسبه شده است و شيب ارتفاعات از شرق به غرب و غرب به شرق و جنوب به شمال كاسته مي شود و از نظر موقعيت جغرافيايي مركز شهرستان در 45 درجه و 43 دقيقه طول جغرافيايي و 36 درجه و 46 دقيقه عرض جغرافيايي قرار گرفته است.

ویژگیهای توریستی

كوههاي شهرستان مهاباد

كوههاي شهرستان مهاباد با توجه به وضعيت توپوگرافي ادامه سلسله جبال زاگرس در قسمت غرب و جنوب اين شهرستان واقع شده است و عمده كوه‌هاي منطقه لندشيخان با ارتفاع 2804 متر، كوه كليجه با ارتفاع 2580 متر، كوه شاخ سفيد با ارتفاع 1585 متر، كوه سليم با ارتفاع 2080 متر، كوه مام قوجاق به ارتفاع 2018 متر، كوه قره داغ به ارتفاع 1652 متر و كوه قزل داغ به ارتفاع 1936 متر مي باشند .

دشت هاي شهرستان مهاباد

در شهرستان مهاباد يك دشت واقع شده كه توضيحاتي ذيلاً ارائه مي‌نماييم دشت مهاباد با مساحت 23700 هكتار در جنوب درياچه اروميه قرار گرفته است اين دشت اكثراً در ساحل راست رودخانه مهاباد واقع است و از آبرفتهاي رودخانه مهاباد و مسيلهاي منتهي به آن بوجود آمده و دشت حاصلخيزي است كه برروي رسوبات آبرفتي جديد در شهر مهاباد به سمت شمال شكل گرفته است. اراضي زيركشت در اين دشت باغات و قلمستان و زراعت مي‌باشد. عمده‌ترين محصولات در كشت آبي يونجه به همراه شبدر، اسپرس،گندم، جو، در كشت ديم گندم و جو مي‌باشد. آب سطحي دشت را مهاباد چاي تأمين مي‌كند. اين رودخانه از ارتفاعات مام سوار و ابراهيم جلال سرچشمه گرفته و وارد درياچه سد مهاباد مي‌شود. سد مهاباد كنترل‌كننده اصلي سرشاخه‌هاي رود مهاباد مي‌باشد وآب ذخيره شده وارد دشت مهاباد شده و سپس مورد استفاده در مزارع و باغات قرار مي‌گيرد.

غارهاي شهرستان مهاباد

غار سهولان: سهولان يكي از مهمترين و كم‌نظيرترين غارهاي طبيعي كشور و از شگفت‌انگيزترين جلوه‌هاي طبيعت زيباي سرزمين آذربايجان غربي است كه از ديرباز براي ساكنان منطقه مكاني شناخته شده بود و حتي در قسمتهايي از آن از دورانهاي قبل از ميلاد، انسانها سكونت داشته‌اند. اين غار در اثر پيگيريهاي اداره كل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي و بر اساس مصوبه شماره 169 شوراي عالي حفاظت محيط زيست به عنوان اثر طبيعي، ملي در فهرست مناطق چهارگونه تحت مديريت سازمان حفاظت زيست درآمده است. نمايي از تابلوي ورودي غار سهولان نمايي از قسمتهاي داخلي غار سهولان ـ موقعيت جغرافيايي : غار سهولان در 46 درجه شرقي از نصف‌النهار گرينويچ و 36 درجه و 46 دقيقه عرض شمالي واقع شده است. غار سهولان در 155 كيلومتري جنوب شرقي اروميه و 41 كيلومتري جنوب غربي شهر زيباي مهاباد و در جنوب درياچه اروميه، بر سر جاده برهان كه بطور ميانبر، مياندوآب را به شهر بوكان وصل مي‌كند بين دو روستاي عيسي‌كندي و سهولان قرار دارد و به لحاظ مجاورت با روستاي سهولان به اين نام معروف گشته است. راه آن تا روستاي عيسي‌كندي به مسافت 37 كيلومتر از شهرستان مهاباد آسفالته و 4 كيلومتر در امتداد راه عيسي‌كندي به سهولان خاكي است.

منابع آب شهرستان مهاباد

منابع آب شهرستان مهاباد را در سه بخش آبهاي سطحي (رودخانه‌ها) آبهاي زيرزميني (چشمه‌ها، قنوات و چاهها) و آبهاي راكد (سدها، تالابها و درياچه‌ها) بررسي مي‌نماييم.

آبهاي سطحي شهرستان مهاباد

رودخانه ها: در شهرستان مهاباد يك رودخانه دائمي و پرآب بنام مهاباد جريان دارد كه در حوزه آبريز درياچه اروميه بوده از ارتفاعات جنوبي حوزه و از دامنه‌هاي شمالي كوه ابراهيم جلال سرچشمه گرفته و در جهات شمال غربي و جنوب غربي شهرستان جاري است و از قسمت عليا از قعر دره‌هاي عميق مي‌گذرد كه طرفين سرشاخه‌هاي آن را كوههاي مرتفعي احاطه كرده است و در قسمت سفلي پس از گذشتن از سد مخزني و سد انحرافي يوسف كند كه بر روي اين رودخانه احداث شده‌اند در بستر اصلي و كانال‌هاي مدرن ضمن آبياري نمودن اراضي دشت مهاباد در اراضي ساحلي شوره‌زار وارد درياچه اروميه مي‌گردد.

رودخانه مهاباد : رودخانه مهاباد از دو شاخه‌اصلي به نامهاي بيطاس و كوتر و يك شاخه كوچك به نام دهبكر تشكيل شده است. شاخه بيطاس از كوه مام سوار سرچشمه مي‌گيرد و پس از طي مسافتي وارد درياچه سد مهاباد مي‌شود. شاخه كوتر يا شاخه اصلي رودخانه مهاباد از ارتفاعات (دامنه‌هاي شمالي كوه ابراهيم جلال) سرچشمه گرفته به سمت شمال جريان مي‌يابد و شاخه‌هاي فرعي متعددي دريافت نموده و به نام رودخانه مهاباد وارد درياچه سد مهاباد مي‌شود. شاخه دهكبر يك سرشاخه كوچك رودخانه مهاباد است كه از كوه سرمرگان در جنوب غرب درياچه سد مهاباد سرچشمه مي‌گيرد و به سمت شرق جريان يافته و پس از دريافت چند شاخه كوچك از سمت غرب وارد درياچه سد مهاباد مي‌شود. سد مهاباد كنترل‌كننده اصلي جريان سرشاخه‌هاي رودخانه مهاباد مي‌باشد و در جنوب شهر مهاباد واقع شده است. رودخانه پس از عبور از اين مسير در دشت مهاباد جريان يافته و از طريق كانالها اراضي زيركشت را آبياري مي‌سازد. سپس در امتداد شمال و شمال غرب جريان يافته و پس از عبور از دارلك و خورخوره و گرد يعقوب و داش خانه وارد باتلاق‌هاي جنوبي درياچه اروميه مي‌شود. وسعت حوزه آبريز رودخانه مهاباد 618 كيلومتر مربع و در سال آبي 1378 و 1379 حداكثر دبي لحظه‌اي 24/68 مترمكعب در ثانيه و مجموع دبي سالانه 908/73 ميليون مترمكعب مي‌باشد. ـ آبهاي زيرزميني شهرستان مهاباد : آبهاي زيرزميني شهرستان مهاباد را در سه بخش چشمه‌ها، قنوات و چاهها مورد بررسي قرار مي‌ دهيم.

چشمه هاي شهرستان مهاباد : بعلت وجود ارتفاعات در اطراف دشت كه با دامنه‌هاي پرشيب و لايه‌هاي غيرقابل نفوذ به طرف دشت قرار دارند. بارشهاي جوي به سوي دره‌ها جريان يافته و چشمه‌هاي متعددي 12دهنه درحاشيه دشت بوجود مي‌آورند. از چشمه‌هاي معدني مهاباد مي‌توان چشمه معدني مهاباد كه در مغرب مهاباد واقع شده است را نام برد.

قنوات شهرستان مهاباد : در شهرستان مهاباد در سال 1371 تعداد 16 رشته قنات موجود بوده ولي در سال آبي 1378 ـ 1379 تعداد 2 رشته قنات با دبي تخليه سالانه 019/0 اعلام گرديده است كه اكثر چشمه ها متروكه و خشك شده اند و ديگر مورد بهره برداري قرار نمي گيرند . ـ چاههاي شهرستان مهاباد : تعداد كل چاههاي شهرستان مهاباد در سال آبي 1378 ـ 1379 تعداد 780 حلقه چاه موجود است از اين تعداد 69 حلقه چاه عميق و711 حلقه چاه نيمه عميق مي‌باشد كه به‌ترتيب با آبدهي سالانه 034/6 و 459/31 ميليون متر مكعب و مجموع آبدهي سالانه 493/37 مي‌باشد. ـ آبهاي راكد شهرستان مهاباد : آبهاي راكد شهرستان مهاباد را در سه بخش سدها، تالابها و درياچه‌ها مورد بررسي قرار مي‌دهيم. ـ سدهاي شهرستان مهاباد : ـ سد مهاباد : سد مخزني مهاباد تقريباً در1كيلومتري جنوب غربي شهر مهاباد قرارگرفته است. اين سد داراي700متر طول تاج بوده و ارتفاع آن 5/46 متر مي‌باشد. درياچه پشت اين سد 360 هكتار وسعت دارد و برروي رودخانه مهاباد بسته شده است. نمايي از درياچه و جزيرة سد مهاباد نمايي از سد مخزني مهاباد ـ تالاب هاي شهرستان مهاباد : ـ تالاب بين المللي قپي بابا علي : اين تالاب به وسعت 1000هكتار در سمت چپ جاده مهاباد ـ مياندوآب و در نزديكي روستايي به همين نام واقع است و از تالابهاي مهم منطقه بوده ولي متأسفانه به لحاظ پديده خشكسالي در چند سال اخير آب آن بطور كلي خشك گرديده است و در صورت بارندگي و بالا آمدن سطح آبهاي زيرزميني دوباره اين تالاب احياء مي‌گردد. اخيراً توسط حفاظت محيط زيست اقداماتي صورت گرفته تا از آب سيمينه‌رود از مسير قيزقلعه پاييني تلخاب به اين تالاب هدايت شود تا انشاءالله در آينده نزديك شاهد احياي اين تالاب ارزشمند باشيم. ـ سد انحرافي يوسف كند : ـ محل و موقعيت : مختصات جغرافيايي اين سد انحرافي عبارت است َ46 و ْ36 عرض شمالي و َ43 و ْ45 طول شرقي كه از لحاظ تقسيمات كشوري جزء محدوده شهرستان مهاباد محسوب مي‌شود و ارتفاع آن از سطح دريا 1340 متر است. ـ راه دسترسي : سد انحرافي يوسف كند در 5 كيلومتري مهاباد و در كنار جاده آسفالته اروميه ـ مهاباد واقع شده است و هنگاميكه از مهاباد 5 كيلومتر بطرف اروميه جلو برويم سد انحرافي را در سمت راست خود مشاهده خواهيم كرد. نمايي از سد انحرافي يوسف كند در مهاباد ـ مساحت و محدوده : سد يوسف كند از شمال به زمينهاي پوشيده از درختان بيد منتهي مي‌شود. پشت درختان بيد بطرف خشكي، باغات ميوه قرار دارند. در سمت غرب تالاب جاده اروميه ـ مهاباد قرار دارد. در شرق و جنوب تالاب درختان بيد رشد كرده‌اند كه پشت آنها چمنزار و يا باغات ميوه قرار دارند. لازم به توضيح است كه به مرورزمان و با ته‌نشين شدن لجن و مواد زائد موجود در فاضلابهاي ورودي در بستر سد و وجود پوشش گياهي مناسب جهت لانه‌گذاري پرندگان اين منبع آبي مصنوعي بصورت يك تالاب درآمده است. عمق متوسط اين سد 194 سانتي متر، و حداكثر عمق 180 سانتي متر است. ـ هيدرولوژي : مشخصات سد انحرافي يوسف كند بشرح زير است : نوع سد خاكي با سرريزبتني طول تاج 443 متر ارتفاع در قسمت بتني 5/4 متر حجم كلي سد انحرافي 200000/1 مترمكعب دريچه آبگير اصلي 2 عدد با ظرفيت تخليه 6/8 مترمكعب در ثانيه تعداد درب تخليه 1 عدد با ظرفيت 10 متر مكعب در ثانيه سال شروع ساخت 1346 سال پايان ساخت 1349 لازم به توضيح است كه دبي متوسط رودخانه مهاباد قبل از ورود به پشت سد اصلي مخزني مهاباد 54/10 مترمكعب در ثانيه است و حجم كلي آب ساليانه رودخانه 333 ميليون مترمكعب است. ـ حوزه آبخيز سد يوسف كند : سد يوسف كند سد انحرافي است كه براي تكميل سد اصلي مهاباد احداث شده و چون منشاء تأمين آب سد انحرافي يوسف كند در اصل از حوزه آبخيز سد اصلي مهاباد است، لذا اطلاعات زير كه مرتبط با حوزه آبخيز سد مهاباد و همچنين سد انحرافي يوسف كند است ارائه مي‌گردد : رودخانه مهاباد كه سد بر روي آن احداث شده، از بهم پيوستن دوشاخه كوتر و بيطاس تشكيل مي‌گردد. مساحت آبخيز رودخانه كوتر53700 هكتار و مساحت حوزه آبخيز رودخانه بيطاس 27900 هكتار برآورد شده است. مجموعه مساحت حوزه آبخيز حدود 2 درصد مساحت كل استان آذربايجان غربي را شامل مي‌شود. 1ـ منطقه كوهستاني : كوههاي مرتفع از سلسله جبال زاگرس با پوشش خاكي كم عمق تا نسبتاً عميق و غير يكنواخت، مانند ريگوسلها، ليتوسولها و كالكاريكها و در بعضي قسمتها خاكهاي عميق تكامل يافته مانند كامبيسولها، شيب دامنه‌ها بسيارتند است. در منطقه كوهستاني قسمت عمده منطقه داراي ارتفاعات و قلل خيلي مرتفع بدون پوشش خاكي و يا با پوشش خاكي بسيار كم‌عمق كه شيب تند و فرسايش شديد مي‌باشد و در بعضي قسمتها كنار دره‌ها گسل‌هاي صعودي مرتفع دارد و ضروري است كه جزء مناطق حفاظت شده اعلام گردد. جنس طبقات زمين‌شناسي بيشتر رسي (شيلي) و آهكهاي دولوميتي و سنگهاي آتشفشاني و در بعضي قسمتها مارنهاي آهكي و ماسه‌اي و پوشش گياهي متغير و ارتفاع از سطح دريا 2000 الي2850 متر مي‌باشد و در مجموع سطح به مساحت 17100 هكتار را اشغال مي‌نمايد. فرسايش اغلب به صورت تخريب مكانيكي و تشكيل واريزه در پاي دامنه است. 2ـ كوهپايه : ارتفاع از سطح دريا 1600 تا 2000 متر، جنس طبقات زمين‌شناسي آهكهاي دولوميتي و سنگهاي رسوبي (شيلي) و سنگهاي شيست تالك، پوشش خاك كم عمق تا نسبتاً عميق و غير يكنواخت و در بعضي قسمتها در روي دامنه‌هاي كم‌شيب و مساعد از نظر آب‌وهوا خاك تكامل يافته و بقاياي درختان جنگلي مانند بادام و پسته وحشي مشهود است، شيب متغير نسبتاً تند و فرسايش نسبتاً شديد و به صورت آبراهه‌هاي نسبتاً عميق و سفره‌اي وگاهي اثرات لغزش و سولفي لاكسيون نيز مشاهده مي‌گردد ودر مجموع بزرگترين مساحت يعني56660 هكتار را مي‌پوشاند كه در تمام اين مساحت خيلي به ندرت اتفاق مي‌افتد كه زميني كاملاً مساعد و مناسب براي كشاورزي پيدا شود و البته عامل محدودكننده قبل ازكيفيت خاك، وجود شيب مي‌باشد. ولي متأسفانه زارعين با سرعت زياد به تخريب و ايجاد زمين‌هاي زراعي پرداخته‌اند كه فوق‌العاده كم راندمان مي‌باشد. هر چند در قسمتهايي خاكهاي خوبي مشاهده مي‌شود و عمق آن نسبتاً زياد و حتي گاهي عمق زياد دارند ولي بيشتر براي مرتع‌كاري و مرتعداري و احياناً ايجاد جنگل مناسب‌تر هستند. 3ـ تپه هاي مارني : همانطوريكه ذكر شد تپه‌هاي مارني سطح ناچيزي را مي‌پوشانند و در مجموع حدود 300 هكتار تپه‌هاي نسبتاً مرتفع و ناهموار با پوشش خاكي كم عمق تا نسبتاً عميق متشكل از سنگهاي آهكي و مارنهاي قرمز و شيلي وجود دارد. شيب متوسط، ارتفاع 1400 تا 1550 متر و در بعضي قسمتها خاكها نسبتاً عميق و نيز در نقاطي خندقهايي ايجاد شده است. 4ـ سردشت‌ها (گلاسي‌ها) : اين تيپ اراضي كه زمينهاي كم‌شيب و نسبتاً مساعد براي زراعت و كشاورزي را تشكيل مي‌دهد. در اين حوزه آبخيز بسياركم است و شامل فلانهايي با پستي و بلندي نسبتاً زياد و پوشش خاكي كم عمق تا نسبتاًعميق، شيب كم و ارتفاع 1350 ـ 1400 متر از سطح دريا را مي‌پوشانند. مساحت اين واحد260هكتار ودر جبهه‌هاي شرقي داراي فرسايش است. 5ـ آبرفتها : اين تيپ اراضي مساعدترين قسمت براي كشاورزي هستند و داراي پستي و بلندي كم، خاك عميق، شيب كم، ارتفاع1300الي150 متر از سطح دريا، مي‌باشند. بافت خاك بسيار سنگين با تراكم آهك است و در بعضي قسمتها خاك داراي شكافهاي نسبتاً عميق با شفافيت و سائيدگي مي‌باشد. صنايع دستي مهاباد شهرستان مهاباد كه يكي از شهرهاي كردنشين استان آذربايجان غربي است داراي انواع مختلفي از صنايع دستي است. در اين شهر و روستاهاي اطراف آن در حدود 300 خانوار با احتساب بعد هر خانواده 5 نفر و نيز تعدادي كارگاه توليدي به فعاليت در توليد انواع صنايع دستي اشتغال دارند. عمده صنايع دستي اين منطقه شامل قاليبافي- منجوق دوزي- پولك دوزي- سكه دوزي- سوزن دوزي- سجاده بافي- صنايع چرمي- رودوزي- لحاف دوزي- قرقره بافي بافت پارچه مخصوص لباس كردي- خراطي و چاقوسازي مي باشد. قالي بافي به غير از توليد فرشهاي سنتي و محلي كردي در سالهاي اخير فرش بافي در مهاباد گسترده تر شده و كارگاههاي مختلفي در اين شهر با بافت و توليد انواع فرشهاي رج 50 به بالا با نقشه هاي شهري و گردان اشتغال دارند. نقشه فرشهاي توليد شده در مهاباد به سفارش تجار شهرهاي مختلف از جمله تبريز مي باشد و از نقشه هاي گل فرنگ- لچك ترنج- شاه عباس- زيرخاكي با رنگ زمينه كرم- لاكي- سرمه اي پوست پيازي در آنها استفاده مي شود رنگرزي پشم ها اكثراً با رنگهاي شيميايي است دار مورد استفاده براي بافت دستگاه قاليبافي تبريزي و ايستاده و گره تركي متقارن به سبك فرشهاي تبريز مي باشد اين قالي ها در انواع مختلف پشتي- ذرع و نيم- قاليچه- پرده- 4*3 متر و حتي بزرگتر نيز بافته مي شوند. نقوش بكار رفته در قاليبافي مهاباد منجوق دوزي پوشش محلي زنان كرد داراي تزئينات زيبا و منحصر به فرديست اين تزئينات اكثراً توسط انواع صنايع سوزن دوزي از جمله منجوق دوزي- سكه و مليله دوزي و ساير انوع هنرها با مصالح درخشان و رنگين برروي لباسها محلي انجام مي شوند. با توجه به علاقه و تلاش كردها براي حفظ آداب و سنن خود امروزه نيز انواع محصولات منجوق و سكه دوزي شده بخصوص براي مراسم رسمي و عروسي ها در شهرستان مهاباد توليد و به ساير مناطق كردنشين عرضه مي شود. منجوق دوزي قدمتي ديرينه داشته و از زمان ساسانيان رايج بوده است. در نمونه هاي بسيار زيباي منجوق دوزي سنتي تنها اصالت و ظرافت طرحها حيرت آور نيست بلكه مهارت دست دوزندگان آن دانه ها را چنان دلنشين و استوار در كنار هم نشانده كه گويي از دستگاههاي پيشرفته كامپيوتري براي محاسبه محل قرار گرفتن منجوقها استفاده شده است. دوخت منجوق به 2 طريقه انجام مي شود اول آنكه دانه هاي منجوق را يكي يكي يا در تعداد كم 2 يا 3 عدد هر بار داخل سوزن كرده و به پارچه مي دوزند. روش ديگر آن است كه ابتدا منجوقها را به بند كشيده بعد در فاصله هر چند منجوق بند آنرا توسط سوزن و نخ ديگري به پارچه مي دوزند البته بايد توجه داشت كه در اين روش دوام كار انجام شده كمتر است. سكه و پولك دوزي پولك به صفحات مدور و كوچكي گفته مي شود كه از جنس طلا و نقره و آلياژي از برنج و مس بوده و براي تزئين پوشاك و به مفهوم عام بكار برده مي شود. امروزه بجاي پولك از سكه هاي كوچكي كه از رواج افتاده باشد نيز استفاده مي كنند. پولك نيز از تزئينات متداول پوشاك سنتي زنان كرد است. فعاليت در اين رشته در مهاباد به شكل كارگاهي و خانگي هردو وجود دارد. در كارگاههاي پولك دوزي انواع كلاه پولك دوزي شده تهيه مي شود اما زنان خانه دار انواع جليقه – كمر بند و لباس پولك دوزي شده نيز توليد مي كنند. پولك دوزي اغلب همراه با منجوق دوزي متداول است. نمونه‌اي از لباس پولك‌دوزي شده در مهاباد سوزن دوزي ايرانيان كه در كارهاي تزئيني و آرايشي معروفند و دلبستگي زيادي به آن نشان مي دهند در تكميل كارهاي تزئيني به سوزن دوزي روي آورده اند زنان كرد در منطقه مهاباد انواع سوزندوزي هاي زيبا را به شكل گلدوزي دستي دوي دستمال – جاجيم- گليم – جل و انواع كيف هاي چرمي انجام مي دهند. سوزن دوزي مهاباد رودوزي رودوزي عبارت است از دوخت قطعات مختلف پارچه در كنار هم كه اكثراً رويه لحاف و روانداز را تشكيل مي دهد زنان سخت كوش مهاباد با در كنار هم قرار دادن انواع تكه پارچه هاي بي استفاده آثار هنري زيبائي خلق مي كنند كه اكثراً جنبه خود مصرفي دارد. نوع ديگري از رودوزي كه به همراه سوزن دوزي و گلدوزي سنتي انجام مي شود براي تزئين انواع رختخواب پيچ- بقچه لباس كيسة مخصوص حمام يا حمل وسائل و غيره....نيز در اين منطقه مرسوم است. مصنوعات چرمي در حال حاضر تهيه و توليد برخي مصنوعات چرمي نظير انواع چاروق (كفش از جنس چرم و گاهي رزين و لاستيك كه بندها و تسمه هاي بلند دارد و بندهاي آن بدور ساق پا پيچيده مي شود) و نيز انواع كيف زنانه و مردانه و زين ويراق اسب در مهاباد مرسوم است. در شهر مهاباد چند كارگاه نساجي وجود دارد كه در حال حاضر بيشتر به توليد چارق اشتغال دارند چارق (پاي پوش زينتي مردان و زنان كرد) در گذشته از رونق قابل ملاحظه اي برخوردار بوده است. ولي در سالهاي اخير به علت رواج انواع كفشهاي ماشيني اهميت ديرينه آن از ميان رفته است و اكثر توليدات اين كارگاهها مورد توجه خريداران غير بومي است. چاروق را كه در اصطلاح محلي كالك مي نامند در دو نوع تخت چرمي و لاستيكي توليد مي شود. نوع تخت لاستيكي داراي قيمت پائين تري بوده و در مقايسه با چارق چرمي بيشتر مورد توجه افراد محلي و بومي است. كف چاروق چرمي و بدنة آن از چرم يك تكه بوده و نوك آن نيز رو به بالا و خميده است. مهمترين مادة تشكيل دهنده چاروق چرم گاو است. هر توليد كننده بطور معمول در طول روز قادر به تهيه 2 عدد چارق چرمي است. براي تهيه چاروق پس از تهيه و آماده نمودن چرمي آنرا برش داده و در اندازه مورد نظر قالب گيري مي كنند و بعد از خشك نمودن آن در حالي كه كاملاً انعطاف پذير مي باشد رويه بافته شده را به آن مي دوزند براي تزئين چاروق نيز از 2 عدد منگوله نخي استفاده نموده و حاشيه آنرا با مفتول سيمي بسيار نازك لبه دوزي مي كنند. پوشش داخلي چاروق نيز از نوعي پارچه مخملي نايلوني تشكيل مي شود. كيف چرمي بند دار زنانه نيز يكي ديگر از فرآورده هاي دستي شهر مهاباد را تشكيل مي دهد اين محصول به علت اصالت و زيبايي و مناسب بودن قيمت خواستار زيادي در بازارهاي غير محلي دارد. براي تهيه كيف زنانه ابتدا چرم را به قطعات مورد نياز براي تهيه كيف مي برند و پس از صاف نمودن و آماده ساختن آن برروي قسمتي كه رويه كيف را تشكيل مي دهد محل خطوط و نقوشي را كه بايد سوزندوزي شود مشخص نمود و آنرا به سوزندور تحويل مي دهند و در ادامه به كمك درفش دور تا دور رويه و بدنه سوراخ مي گردد و از داخل سوراخها بند چرمي باريكي كه دسته كيف را نيز شامل مي گردد عبور داده مي شود. در گذشته توليد زين ويراق اسب نيز در اين منطقه رايج بوده است. ابزار كار تهيه كنندگان مصنوعات چرمي يا سراج ها شامل كاردك- درفش- مشته- گزن- قالب چوبي- سوزن و ميزكار است. مصنوعات چرمي مهاباد قرقره بافي(گيپوربافي) قرقره بافي در زمره آن دسته از صنايع خانگي است كه داراي سابقه نسبتاً طولاني است و امروزه بيشتر در شهرستان مهاباد متمركز است. در اين شهر عده زيادي از زنان خانه دار و دختران دانش آموز با استفاده از قلاب مخصوص و نخ قرقره كه معمولاً به رنگهاي سياه- سفيد- طلايي- و قهوه اي است محصولاتي كه نظير عرق چين – روميزي- زيرليواني- سالفت و غيره تهيه مي كنند. قرقره‌بافي كاري از زنان و دختران مهاباد قلاب بافي از جمله ديگر هنرهاي سنتي و خانگي زنان مهاباد كه سابقه اي در حدود 45 سال دارد قلاب بافي است. انواع شال گردن- روسري- بلوز- شنل- شال- به طريق قلابدوزي تهيه مي شود كه به دليل برخورداري از ظرافت – زيبائي و طراوت حساس از بافت دستي مورد توجه مصرف كنندگان است مواد اوليه قلاب بافي انواع نخ كامواست قلاب بافي كاري از زنان و دختران مهاباد سجاده بافي و بافت پارچه و لباس كردي سجاده بافي به منظور تأمين شرايط مكان نمازگذار از لحاظ طهارت و پاكي در مهاباد همانند ساير مناطق كرد نشين استان مردم است. ابعاد سجاده معمولاً كوچك و قابل حمل بوده و اكثراً توسط نخ هاي پشمي خود رنگ سفيد- كرم- سياه و با طرحي شبيه محراب بافته مي شود. همچنين به علت علاقه شديد كردها به حفظ آداب و سنن خود بافت پارچه هاي مخصوص لباس كردي (بوزو) كه معمولاً در عرض 20- 25 سانتي متر بافته مي شود مرسوم است. از هر 22 متر آن يكدست لباس كردي تهيه مي شود. نحوه توليد بدين ترتيب است كه بافنده اقدام به چله كشي و ماسوره پيچي نخهاي تابيده شده پشمي نموده و با توجه به ابعاد محصول مورد سفارش از شانه مناسب كه بر حسب نوع بافت متفاوت بوده و تفسير مي كند استفاده مي نمايد سپس با به حركت درآوردن ماكو به كمك دست كه در داخل آن ماسوره حاوي نخ هاي پود قرار دارد و با استفاده از پا براي ايجاد درگيري نخ هاي پود و تار عمل بافت را انجام مي دهد. متأسفانه امروزه به علت رواج صنايع نساجي ماشيني اين حرفه رو به فراموشي مي رود. خراطي برخي صنايع چوبي از جمله خراطي در شهرستان مهاباد وجود دارد كه كه به توليد انواع مهره هاي شطرنج- تخته نرد- چوب لواش پزي- دوك نخ ريسي- پايه آباژور – ميز- مبل و صندلي- دسته چكش- چوب تعليمي- چوب سيگار- عصا و... مي پردازند. چاقو سازي يكي ديگر از صنايع دستي منطقه مهاباد چاقوسازي است انواع چاقوهاي زيباي دستي جيبي و كاردهاي مخصوص آشپزخانه و سلاخي با استفاده از كمك فنرهاي كهنة اتومبيل ها و ساير مصالح فولادي و آهني توسط استادكاران ماهر اين شهرستان توليد مي شود كه بيشتر توليدات جنبه خود مصرفي دارد. آثار و ابنيه تاريخي شهرستان مهاباد تاريخ مهاباد : شهر مهاباد ، مركز شهرستان مهاباد در استان آذربايجان غربي با پهنه اي حدود 15 كيلومتر مربع در جنوب آذربايجان غربي قرار دارد . شهر مهاباد در گذشته « سابلاغ » يا « ساوجبلاغ مكري » ناميده مي شد . سابلاغ از واژه تركي « سويوغ بولاغ » يعني چشمه سرد گرفته شده است . در سال 1314 هجري قمري به دستور پهلوي اول به همان نام باستاني اش « مهاباد » كه يادآور زندگي قوم ماد در اين ديار است ، نامگذاري شد . شهر قديمي و باستاني اي نزديك آن به نام « درياز » وجود داشته كه خرابه هايي از آن بر جاي مانده و تنها روستاي نزديك اين شهر باستاني به همان نام به وجود آمده است . مهاباد كه آبادي كوچك و بي اهميتي بود ، در 1308 هجري قمري بوداق سلطان در آخر پادشاهي شاه عباس اول صفوي حكومت مكري را به دست گرفته و مهاباد را مركز فرمانروايي خود كرد . او ( بداق سلطان ) آثاري چون « پردي سور » يا پل سرخ ( 1079 هجري قمري ) و « مزگوتي سور » يا مسجد سرخ ( 1089 هجري قمري ) از خويش به يادگار مانده است . شهر مهاباد به دليل قرار گرفتن در جنوب غربي درياچه اروميه و ميان راههاي ارتباطي شهرهاي اروميه به مياندوآب ، سقز و سردشت ، جايگاه ويژه اي داشته و محل برخورد راههاي آذربايجان غربي ، آذربايجان شرقي و كردستان است كه ايجاد سد مهاباد نيز در رشد و گسترش شهر اهميت ويژه اي داشته است . شهر مهاباد و پيرامون آن از ديرباز خاستگاه صدها سياست پيشه، سردار، دانشمند، شاعر، عارف، پهلوان، هنرمند و ... از جمله استاد علامه ملاحسين مجدي، استاد احمد ترجاني‌زاده ، حسن حزني يكرماني، استاد عبدالرحمن شرفكندي، دكتر مصطفي خرم دل، محمد قاضي، دكتر جواد قاضي، سيد محمد امين شيخ الاسلامي مكري، قاضي محمد و ... بوده است . مسجد جامع مهاباد : زيباترين و جالبترين اثر تاريخي بجاي مانده از دوران صفوي در منطقه غرب و شمال غرب ايران مسجد جامع مهاباد يا مدرسه شاه سليمان مي‌باشد كه اكنون در قلب شهر قرار گرفته است و خطبه هاي نماز جمعه شهر در آن برگزار مي شود ، اين مسجد كه اساساً به عنوان مكان تعليم علوم ديني آن زمان در شهر مهاباد كه قديمي ترين و متمركزترين شهر منطقه بوده بوجود آمده است در زمان شاه سليمان صفوي و فرمانروايي تنها سلطان و حكمران نيكوكار منطقه كردستان يعني بداق سلطان ساخته شده است . ( بداق سلطان از نوادگان صارم بيگ و فرزند شيرخان مي باشد ) كه زمان ساخت اين مسجد زيبا به سال 1809 هجري قمري بر مي گردد كه مساحت كلي اين مسجد با حجره هاي رو به حياط و يك سردر ورودي و يك حوضخانه در ضلع جنوبي 1259 متر مربع است . شبستان زيباي آن كه مقدمه اي بر شبستان مسجد وكيل شيراز است داراي ده ستون سنگي نخودي رنگ است كه ارتفاع هر يك از آنها 60/2 سانتي متر است و بصورت يك پارچه و دو پارچه قرار دارد و سقف سرستونها مربع و طول هر ضلع هفتاد سانتي متر است و غير از پايه هاي مسجد و اين ستونها و كف حجره هاي بيروني كه از نوع سنگهاي ذكر شده ( نخودي رنگ ) پي ريزي شده اند و بقيه بنا كلاً از آجر قرمز چهارگوش و ملات و گچ وش و غيره است .پشت بام اصلي مسجد را هيجده گنبد آجري نيم كره اي پوشانده كه سابقاً با ناودان هاي سنگي آبريز آن ميسر شده بود . محراب آن در بخش شمالي قرار دارد و طبقه دوم آن كه بخشي جزئي را شامل مي شود ويژه نماز گزاران زن است كه با بخش اصلي تفاوت كلي دارد . صحن حياط مشتمل بر حجره هاي متعدد است كه قرينه ورودي آن را حوضخانه اي زيبا تشكيل مي داد ، اما متاسفانه بر اثر سهل انگاري گنبد و طاق اين حوضخانه به كلي از بين رفته بود كه در چند سال اخير مجدداً به همان فرم و شكل اوليه بازسازي شده است . نماي داخلي مسجد جامع مهاباد نماي داخلي حياط و يك حوضخانه مسجد جامع مهاباد مقبره شمس برهان : رقد شمس برهان در روستاي خانقاه و در منطقه سردسير قرار دارد كه اصولاً نواحي كردستان به لحاظ كوههاي مرتفع داراي آب و هوايي معتدل در تابستان و بسيار سرد در زمستان است . اين مرقد در 35 كيلومتري جاده مهاباد به بوكان در سمت راست جاده مذكور در يك راه فرعي بطول تقريبي 7 كيلومتر قرار دارد . بنا به اظهار روحاني روستا كه متولي مرقد و نوه شمس برهان است و نيز شيوه هاي معمول در صفه سازي و ساختمان سازي و بكارگيري تزئينات دو طرف ايوان قدمت بنا بيشتر از 100 سال به نظر مي رسد ، ولي تعيين قدمت و تاريخچه دقيق آن در اثر مطالعات بيشتر ، ميسر مي باشد . ساختمان بنا بصورت چهارگوش بوده و مصالح بكار رفته در آن عبارتند از سنگ هاي آهكي تراشيده شده و تيرهاي قطور چوبي كه داراي سقفي مسطح است . تهويه دروني و نور داخل مقبره بواسطه پنجره هايي كه در شمال و جنوب آن تعبيه شده انجام مي‌پذيرد ، لبه بام از چهارضلع با چوب بصورت كنسول ساخته شده و در داخل ايوان دو طاقچه بصورت گچبري مشاهده مي شود ، جبهه دروني با اندود گچ ساده و جبهه خارجي بوسيله سنگهاي تراشدار تزئين داده شده است . اين مكان مذهبي محل اجتماع مريدان و سالكان طريقت نقش بندي است . نماي بيروني مقبرة شمس برهان نماي بيروني مقبرة شمس برهان مقبره بداق سلطان : مقبره بداق سلطان در جنوب غربي شهر مهاباد و داخل قبرستان عمومي شهر قرار گرفته است ، چون شهر مهاباد كلاً درميان دره اي كه رشته كوههايي آن را احاطه كرده و رودخانه اي بنام رودخانه مهاباد كه از وسط شهر مي گذرد قرار گرفته است ، لذا قبرستان مذكور كه آرامگاه بداق سلطان نيز در داخل آن قرار دارد در محلي مرتفع تر از شهر قرار گرفته است ، گويا در زمان خودش اينمحدوده بصورت خاص به قبور بزرگان اختصاص داشته و وجود چند سنگ قبر اين نظريه را تاييد مي نمايد . مقبره بداق سلطان در ميان قبور اهالي شهر محصور گرديده و داراي گنبد ساده و كم حجمي مي باشد كه آنرا از ساير قبرها متمايز مي نمايد . اين مقبره متعلق به يكي از سرداران شاه عباس صفوي مي باشد كه در مدت حكومت خود مهاباد ( ساوجبلاغ ) را به عنوان مقر حكمراني خود انتخاب كرده و در عمران و آباداني اين منطقه كوشش بسيار نموده است كه از جمله كارهاي او بستن سه بند بر روي رودخانه ساوجبلاغ و قنات داخل شهر و احداث كاروانسرا و حمام و مهم تر از همه ساختمان مسجد جامع مهاباد كه بنام مسجد سور ( سرخ ) معروف است . مي باشد كه متاسفانه غير از مسجد جامع ( سرخ ) بقيه آثار از بين رفته اند . مقبره بداق سلطان كه بنايي ساده و كوچك مي باشد و بصورت منفرد داخل قبرستان عمومي شهر قرار گرفته داراي پلاني مستطيل با تورفتگي و بيرون آمدگي‌هايي مي باشد و متشكل از دو بخش يكي ورودي و ديگري اطاق اصلي مقبره مي باشد كه بر روي هر كدام از اين دو قسمت گنبدي ساده احداث نموده اند . ساختمان مقبره كه بر روي صفحه سنگي قرار گرفته فاقد پي بندي اساسي و تماماً از آجر ساخته شده و بيشتر قسمتهاي آن به علت گذشت زمان و عدم مراجعت كافي ريزش نموده كه تعميراتي هم در آن بصورت موضعي به عمل آمده است . اين بنا اخيراً به همت ميراث فرهنگي استان تعمير و بازسازي شده است كه بازديد از آن را خالي از لطف نمي كند . نماي بيروني مقبرة بداق سلطان سنگ نبشته برده روخاو : در فاصله 35 كيلومتري شهر مهاباد و در غرب روستاي تالاو و جنوب شرق روستاي دليكداش و دقيقاً در جنوب قريه شيرين آوه در كنار كانال آبياري دشت حاجي حسن مجموعه سنگ هايي ديده مي شود كه اصطلاحاً به زبان كردي « برده روخاو » نامگذاري شده است و آن متشكل از سنگهايي است كه در اثر حادثه اي ( احتمالاً زلزله ) فروپاشي نموده و به حالت فعلي در آمده اند و به همين جهت به برده روخا و يا سنگ هاي ريخته شده شهرت يافته است . كلمه دليكداش تركي هم به همين مناسبت بر روستاي فوق اطلاق گرديده است . آب فراوان در اين منطقه مي توانست منبع حياتي خوبي را در گذشته جهت شكوفايي تمدن هاي پيشرفته بوجود آورده باشد . مجموعه برده روخاو در ميان خود يك سنگ بسيار بزرگ را جاي داده كه بر قسمت صاف شمالي آن كتيبه اي با ابعاد 30 * 50 سانتي متر و به عمق 3 سانتيمتر كنده شده و خطوطي بر آن منقوش است اين كتيبه تقريباً در 45 درجه و 52 دقيقه شرقي از نصف النهار گرينويچ و 36 درجه و 57 دقيقه عرض شمالي قرار دارد. خطوط حك شده بر سنگ زياد خوانا نيست . اما اين خطوط تقريباً به خطوط آرامي ( متن آويستايي ) اندك شباهتي دارد ، يكي دو كلمه هم با خطوط كوفي مشابهت دارد ، اما در مورد هيچ كدام نمي توان اظهار نظر قطعي نمود . ولي به نظر مي رسد اگر از خطوط كشف رمز گردد ، احتمالاً متعلق به دوره ساساني و خطي مشابهت با كتابت آويستايي مي باشد . چرا كه در دوران حكومت ساسانيان اين منطقه از اهميت ويژه اي برخوردار بوده است و مخصوصاً در اواخر اين حكومت ، منطقه دستخوش مبارزات ميان روميان هراكليوسي و ايرانيان كسرايي بوده است . مي توان اظهار نظر نمود كه اين كتيبه نيز كه بيشتر از چند خط نيست يادگار دوران ساساني باشد . مزيد بر اين علل شيوه سنگ تراشي در كتيبه مذكور با شيوه سنگتراشي دوره ساساني در نقش رستم و طاق بستان تقريباً يكساني دارد . خره هنجيران : اين سنگ نوشته در 28 كيلومتري جنوب شهر مهاباد در كناره چپ جاده مهاباد ـ سردشت و تقريباً در ارتفاع 1330 متري از سطح دريا قرار گرفته است واژه كردي خره به معني « دره كوچك » و هنجير همان « انجير » است كه نشان مي دهد در گذشته درختان انجيري در أين منطقه وجود داشته است و به مرور به علت كثرت دامداري منطقه و وجود احشام فراوان به تدريج درختان مذكور از بين رفته است . در بين مجموعه سنگ هاي خره هنجيران كه از بقاياي دوران سوم زمين شناسي است ، بزرگترين سنگ كه حكاكي در آن صورت گرفته در قلب أين مجموعه قرار گرفته و سنگ هاي ديگر در قسمت فوقاني آن قرار دارند . يكي ديگر از سنگ ها در فاصله 50 متري سنگ بزرگ در قسمت شرقي قرار دارد . حكاكي موجود در سنگ بزرگ نشان مي دهد كه مربوط به هزاره سوم قبل از ميلاد است يعني قدمتي حدود 4000 ( چهارهزارسال ) دارد و دليل آن هم يكي دو مورد از حكاكي ها نشان دهنده شخصي سوار بر حيواني است كه قاعدتاً بايد اسب باشد و چون هنر اسب سواري ويژه ايرانيان يا آريايي هاي مهاجر است كه به ديگر اقوام سرايت نموده است تاريخ قيد شده راتاييد مي‌كند .شواهد ديگري حاكيست كه سنگ ها در دوراني حكاكي شده اند كه انسانها بر فراز كوهها و ارتفاعات در ميان جنگلهاي نيمه انبوه زندگي مي كرده اند كه هنوز آب دره ها فروكش نكرده و دشت ها بصورت فعلي در بسياري از مناطق يا حداقل در اين منطقه پديدار نشده اند كه اصطلاحاً اين دوره را « دوره غارنشيني و جمع آوري غذا » مي نامند.

شما در این صفحه هستید: اطلاعات توریستی اطلاعات توریستی آذربایجان شهرستان مهاباد - شهر فرهنگ های ترک و کرد و مراسم سنتی